Sanskrit Là Gì

     
I- ngữ điệu Trong khiếp Phật : Ngày nay bọn họ biết các tác phẩm Phật giao được kết tập trong ít nhất là 6 Đại Tạng Kinh(« 大藏經 » Tripitaka, The Great Treasury of Buddhist Canon ») như sau :

1. Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh, Vạn Tân Toản Tục Tạng tởm ( 大正新脩大藏經, 卍新纂續藏經, Taisho Tripitaka & Successive Tripitaka)

2. Càn Long Đại Tạng tởm ( 乾隆大藏經, Qianlong Tripitaka)

3. Vĩnh Lạc Bắc Tạng ( 永樂北藏, Yongle Tripitaka)(1)

4. Pāli Đại Tạng tởm ( 巴利大藏經, Pali Tripitaka)

5. Phạn Văn Đại Tạng khiếp ( 梵文大藏經, Sanskrit Tripitaka )

6. Tây Tạng Văn Đại Tạng tởm ( Tibetan Tripitaka)

 Thật ra cácĐại Tang tởm như Đại chủ yếu Tân Tu, Càn Long, Vĩnh Lạc Bắc Tạng với Tây Tạng Đại Tạng Kinh mọi được dịch ra từ những kinh bởi tiếng Phạn.

Bạn đang xem: Sanskrit là gì

 Vậy mỗi khi đọc ghê Phật bằng các thứ giờ như Hán, Tây Tạng, Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam, Anh, ... Mà cảm thấy khó phát âm hay ngờ vực nghĩa lý thì có thể truy cứu vớt câu văn nơi bắt đầu từ phiên bản tiếng Phạn nhằm tìm hiểu ý nghĩa đích thực.

 Điều đáng tiếc là toan bộ kinh sách Phật giáo bởi tiếng Phạn làm việc Ấn Độ đã bị hủy khử vao thế kỷ 14 sau cuộc thôn tính của Hồi giáo vào Ấn Độ.

Tiếng Phạn (Sanskrit) mang tên nguyên giờ đồng hồ Phạn là saṃskṛtā vāk hay saṃskṛta, nghĩalà ngữ điệu “hoàn hảo” giỏi “ tao nhã” xuất xắc “hiến dâng”, luôn luôn được coi là ngôn ngữ “cao cấp” giành riêng cho các nghi thức các tôn giáo: đạo Hindu, phật giáo và đạo Jaina, và cho giới tráng nghệ của Ấn Độ. 

bọn họ cũng được biết thêm là tiếng Phạn gắn sát với sự hình thành các kinh Vệ Đà của đạo Hindu cho nên vì thế người Ấn độ ý niệm rằng tiếng Phạn là ngữ điệu do thần Śiva tạo ra và truyền xuống cho bé người. Vì là vì thần Śiva tạo ra, bắt buộc chữ viết của tiếng Phạn được điện thoại tư vấn là Nāgarī, nghĩa là chữ viết miền đô thị hay Devanāgarī, nghĩa là chữ viết miền thành phố của Thiênthần. Hệ quả của ý thức ấy là fan Ấn Độ cho rằng việc đọckinh và đặc biệt là các thần chú bằng tiếng Phạn sẽ dễ có sự cảm thông, trợ giúp, cứu giúp độ từ Phạm Thiên và những Thiên thần trong truyền thống đạo Hindu.

 Vì Phật giáo phát xuất từ Ấn Độ nên ý thức nầy cũng thấy tất cả trong ghê sách của Phật giáo. Chẳng hạn, vào Đại bát Niết Bàn ghê 8 với 26, xuất xắc trongĐại Đường Tây Vực ký của ngài Huyền Trang, ... đều phải có ý tưởng nầy.

 Nhưng tronggiai đoạn đầu lúc Phật giáo mới truyền thanh lịch Trung Quốc, bởi vì lòng từ tôn dân tộc bản địa của bạn Trung Quốc, tiếng Phạn bị gọi là hồ ngữ là giờ đồng hồ của rợ Hồ, mặc dầu ngài Cưu Ma La Thập sẽ dịch những Kinh Phật bởi tiêng Phạnra tiếng trung hoa vào năm 402 sau dương lịch. Cho đến thời ngài Ngạn Tôn (557-610), một người sáng tác lớn của Phật Giáo Trung Quốc, thì giờ Phạn mới bằng lòng được điện thoại tư vấn là Phạn ngữ (2)

 Từ kia về sau, tiếng Phạn trong ghê Phật được những nhà sư trung hoa xem thiêng liêng như bạn Ấn đã từng quan niệm. Ví dụ điển hình câu giờ Phạn khởi đầu cho phần lớn Kinh Phật :

 Evaṃ mayā śrutam

nghĩa là “Tôi nghe như vầy” ( Như thị ngã văn) đã được giới Phật Giáo china tôn kính cùng với câu :

 “Thử phạn tự mang cắng tam cụ nhi thường xuyên hằng trở nên thập phương dĩ bình đẳng. Học đưa ra thư bỏ ra định đắc yêu đương nhậm đưa ra Phật trí, quán chi tụng bỏ ra tất bệnh bất hoại đưa ra pháp thân. Chư giáo đưa ra căn bổn, chư tự bỏ ra phụ mẫu, kỳ tại tứ hồ.”

 Nghĩa là :” Mấy chữ Phạn nầy mãi thường hằng trong bố cõi, đồng đẳng khắp mười phương. Ai học nó, viết nó một mực sẽ dành được Phật trí hiện tại tiền, ai cửa hàng nó, tụng nó cố định sẽ bệnh được pháp thân bất hoại. Nó là căn bổn của toàn bộ giáo pháp, là cha mẹ của toàn bộ văn tự, tất cả đều tại đây cả “ (3).

Xem thêm: Ăn Xoài Sống Có Mập Không - 7 Cách Giảm Cân Bằng Xoài Tốt Cho Sức Khỏe

 Thời đức Phật thích hợp Ca tại cố kỉnh (563-483 trước dương lịch) thì Phật pháp được giảng giải cùng trao truyền bằng lời nói, còn chưa được đánh dấu dưới dạng văn tự.

 Trong lần kết tập kinh điển lần đầu tiên (khoảng 7 ngày sau khi đức Phật mê thích Ca nhập diệt), ngài Ᾱnanda được mời hiểu tụng thuộc lòng mỗi câu ghê 80 lầnđể toàn thể hội bọn chúng tụng theo cho đến thuộc nằm lòng.

 Trong lần kết tập kinh khủng thứ nhị (khoảng 137 năm sau thời điểm đức Phật nhập diệt), gớm Phật cũng chỉ được gọi tụng nằm trong lòng chứ chưa lưu lại thành văn bản.

 Trong lần kết tập trang bị ba, theo lệnh của vua A Dục (Aśoka : 268-233 tr. Dl), tởm Phật mới được lưu lại thành văn bản trên đầy đủ miếng đồng để lưu trữ.

 Vào thời kỳ nầy thì giờ Phạn đã có được Pāṇini và các vị tiền bối chuẩn hóa thành giờ Phạn mà bạn phương Tây gọi là giờ Phạn truyền thống (Classical Sanskrit) để sáng tỏ với giờ Phạn thời trước đó trong khiếp Vệ Đà, hotline là Vedic.

 Các mẫu mã tự Devanāgarī (Devanagari Script) dùng để làm viết giờ đồng hồ Phạn và một vài ngôn ngữ Ấn Độ khác sẽ tiến hóa từ các mẫu từ bỏ Brahmi (Brahmi script) đã xuất hiện vào khoảng chừng năm 300 trước dương lịch. Phần lớn câu tương khắc trên các trụ đá theo lệnh của nhà vua Aśoka vào thời gian năm 300 trước dương định kỳ đều bởi ký từ bỏ Brahmi. Nhưng nguồn gốc đích thực của chữ viết làm việc Ấn Độ thì không được xác thực với bất kỳ mức độ chắc hẳn rằng nào tuy vậy các học giả có niềm tin rằng điểm phát xuất là những ký từ bỏ Brahmi như đã dùng trong số câu tương khắc của hoàng đế Aśoka.

Xem thêm: Bột Cream Of Tartar Là Gì ? Mua Ở Đâu, Dùng Như Thế Nào? Cream Of Tartar Là Gì

 Ký tự Brahmi phù hợp với hệ thống viết chữ theo các âm (syllabic writing system : mỗiký tự hoặc là 1 phụ âm hay như là 1 âm tất cả phụ âm với nguyên âm a) và được dùng nhiều hơn thế nữa trong câu hỏi viết chữ Prakit, là ngữ điệu được nói bởinhững fan dân thường (giới bình dân). Nhưng ký tự Brahmi đã trải qua những biến hóa rất nhiều, hình dạng khác hoàn toàn đáng đề cập qua thời gian, mặc dù cho tập hợp những akṣara (mẫu âm) vẫn được không thay đổi cho các nguyên âm với phụ âm cơ bản của giờ Phạn.

 Từ khoảng năm200 sau dương kế hoạch về sau, Ấn Độ được trị vị bởi các vua theo đạo Hindu, với sự phổ cập thông tin qua bài toán khắc chữ bên trên đá được tiếp tục.Nhưng vì chưng sự chuyển đổi rất nhiều của những ký trường đoản cú và các chỉ dụ hay sắc đẹp lệnhcủa bên vua trên đá bị hủy hoại qua thời gian, để cho chính tín đồ ẤnĐộ hiện đại cũng không thể hiểu được nội dung các câu tự khắc ấy. Hồ hết học đưa phương Tây đã hỗ trợ Ấn Độ giải quyết được vụ việc nầy. Năm 1838, học đưa James Prinsep khám phá ra chân thành và ý nghĩa của những câu Brahmi xung khắc trên đá từ bỏ thời nhà vua Aśoka. Sau đây với sự góp sức của tương đối nhiều học trả khác, nhất là Georg Buhler đã thiết lập được mọt liên hệ vững chắc giữa ngữ điệu và các ký tự. Tự đó fan ta tò mò ra được quá trình phát triển của mẫu mã tự trường đoản cú Brahmi vào tầm khoảng năm 300 trước dương lịch cho đến Devanāgarī đương đại như sau:

*

 Cácmẫu từ bỏ Devanāgarī mà trái đất đang dùng ngày này đã được đánh giá vào khoảng năm 1700 sau dương lịch. Các sách giờ Phạn được in ấn sau năm 1900có cùng những mẫu từ bỏ Devanāgarī như ngày nay, còn các sách in trước năm 1900 hoàn toàn có thể chứa một không giống dạng không giống của một số trong những akṣara. (4) 

 Thí dụ : chén bát Nhã trọng điểm Kinh được viết bằng tiếng Phạn bên trên 2 lá bối được tàng trữ tại miếu Hōryū-ji làm việc Nhật bạn dạng với ký tự thời chũm kỷ trang bị 7 (5):

*

II- Bốn ngữ điệu Lưu giữ Kinh Phật Thời Xưa: 

 Theo giáo sư Franklin Edgerton (6), những văn bản Phật giáo đã được lưu lại trong ít nhất là 4 ngữ điệu Indic (7) 1. Phạn Cổ Điển (Classical Sanskrit) : tiếng Phạn chuẩn chỉnh tức tiếngPhạn đã được chuẩn chỉnh hóa vị Pāṇini, phân biệt với tiếng Phạn trong khiếp Vệ Đà là Vedic 2. Pāli, một ngôn từ Indic miền trung bộ Ấn (Middle Indic). Đây là ngữ điệu chuyển tải nhiều phần nhất của thành phầm Phật giáo mà ngày nay được bảo giữ trong bất kỳ ngôn ngữ Indic nào , kia là ngôn từ thiêng liêng của Phật Giáo khu vực miền nam (Nam truyền, phái mạnh tông, Nguyên thủy, tè thừa). Ngày nay, hầu hết các học tập giả rất nhiều tin rằng Pālichủ yếu hèn là dựa trên một phương ngữ Middle Indic nằm trong miền Tây tuyệt Trung tây. 3. Prakrit Dharmapada : là phương ngữ dựa vào một Middle Indic miền tây-bắc mà Senart trong bài viết về văn bản Dutreuil de Rhins đăng trong Jas. IX.12 (1898), trang 193ff điện thoại tư vấn là Prakrit Dharmapada. 4. Buddhist Hybrid Sanskrit : ngữ điệu mà gs Franklin Edgerton goi là Buddhist Hybrid Sanskrit (viết tắt là BHS). Hầuhết những tác phẩm Phật Giáo Bắc Ấn Độ (Bắc truyền, Bắc tông, Đại thừa) được viết bằng BHS. Chẳng hạn, toàn bộ các kinh trong cỗ Đại bát Nhã được viết bởi BHS. Ngữ điệu nầy đa phần dựa trên một phương ngữ Middle Indic cổ điển mà vẫn chưa xác minh rõ, đồng thời chứa nhiều tiếng địa phương của các Middle Indic khác. Nhưng BHS cũng chịu ảnh hưởng sâu xa vị tiếng Phạn để cho nhiều vật phẩm viết bởi BHS vẫn được điện thoại tư vấn một cách dễ dàng và đơn giản là “tiếng Phạn”. Giáo sư Franklin Edgerton, trongbài viết “ tiếng Prakrit Làm nền tảng gốc rễ Cho Buddhistic Hybrid Sanskrit (8), cho thấy thêm rằng những tác giả Phật giáo sử dụng tiếng Phạn chuẩn hóa (Tiếng Phạn truyền thống = Classical Sanskrit, giỏi Brahmanical Sanskrit, do Pāṇini và những vị tiền bối chuẩn hóa ) chỉ là một trong những nhỏ. Team nầy ngoài ra là đã được giảng dạy trong truyền thống lịch sử tăng lữ Bà La Môn thiết yếu thống (orthodox Brahmanical training) vào thời trẻ phải họ rành giờ Phạn chuẩn, rồi sau họ mới chuyển sang đạo Phật, chẳng hạn như Aśvaghoṣa (Mã Minh), cho nên vì thế họ dùng tiếng Phạn chuẩn chỉnh hóa để viết khiếp sách Phật giáo. Đa số cống phẩm Phật giáo viết bởi tiếng Phạn, chính là bằng Buddhist Hybrid Sanskrit . Bởi vậy Buddhist Hybrit Sanskrit cũng còn gọi là Tiếng Phạn Phật Giáo (Buddhist Sanskrit) tốt Tiếng Phạn các thành phần hỗn hợp (Mixed Sanskrit). Các tác phẩm Phật giáo viết bằng Buddhist Hybrid Sanskrit mở ra sau lúc Pāṇini đã kết thúc việc chuẩn hóa tiếng Phạn vào khoảng đầu thế kỷ thứ 4 trước dương lịch. Sau dự án công trình của Pāṇini thì giờ đồng hồ Phạn đã trở thành là ngôn ngữ vượt trội trong văn học và triết học tập ở Ấn Độ. Mang lại nên các nhà sư Phật giáo ban đầu làm đam mê nghi ngôn từ họ đã sử dụng (tiếng địa phương của họ) với tiếng Phạn trong lúc vẫn còn tác động của truyền thống ngôn ngữ thoát thai xuất phát từ 1 dạng tiếng Prakrit dùng bằng lòng trong tôn giáo (protocanonical Prakit) củatruyền thống truyền miệng vào thời kỳ đầu của bài toán trao truyền Phật pháp. Gồm lẽ cũng chính vì dưới sự tác động đa phương ngữ như thế, mà những tácphẩm Phật giáo được viết bằng Buddhist Hybrid Sanskrit sẽ ra đời. Vào khi có tương đối nhiều lý thuyết khá biệt lập nhau về mối tương tác củaBuddhist Hybrid Sanskrit với Pāli, thì điều chắc hẳn rằng là Pāli thì gần với ngôn ngữ nầy hơn là Sanskrit (9). Theo K.R. Norman, thì Pāli cũng nên được xem như một dạng của Buddhist Hybrid Sanskrit (10). Franklin Edgerton lại cho rằng Pāli về cơ phiên bản là một một số loại tiếng Prakit (11). Ở đông đảo nơi cơ mà BHS khác hoàn toàn với Sanskrit thì nó lại tương tự hay y hệt như Pāli. Tuy nhiên, hầu như những thắng lợi viết bởi BHS hiện nay còn đến lúc này thì nguyên thủy được viết bởi BHS chứ chưa hẳn được viết lại xuất xắc dịch lại từ những tác phẩm đã viết bởi Pāli hay các ngôn ngữ không giống (12). 

 III. Có ngôn từ Duy tuyệt nhất Ban Đầu cho Phật Giáo Không? 

 Đây là thắc mắc thú vị so với các đơn vị nghiên cứu. 

 III.1 ý thức Tự vì Phóng Khoáng Của Đức Phật Trong bài toán Sử Dụng ngữ điệu Để Hoằng Pháp. 

 Trong Tạng tởm Pāli (13) tất cả một đoạn nổi tiếng, được cầm tắt như sau :“ tất cả hai nhà sư là bạn bè ruột, vốn xuất thân từ thống trị quý tộc (brahman) với ngôn từ và phương pháp phát âm rất sắc sảo (tiếng Phạn chuẩn), cho trước đức Phật và thưa : Bạch Đức núm Tôn, ở đây có nhiều nhà sư tự nhiều giai cấp xã hội và nhiều địa phương khác biệt đang làm phá hủy lời ông phật dạy bằng phương pháp lập lại lời của Đức rứa Tôn theo ngôn ngữ địaphương của họ; hãy có thể chấp nhận được chúng bé dịch toàn bộ lời dạy dỗ của nuốm Tôn ra tiếng Phạn Vệ Đà. 

 Đức Phật sẽ bácbỏ kiến nghị đó bằng phương pháp dạy rằng : “ Hởi các nam tử bị lừa dối kia, làmsao những ông có thể nói rằng điều đó ? Điều đó sẽ không thể biến hóa được cái dường như không thể chuyển đổi...”. 

 Và ngài giảng một bài xích pháp rồi ra lệnh cho tất cả các công ty sư : 

 “ những ông đừng tất cả dịch các lời Phật dạy ra giờ Phạn Vệ đà. Ai làm như thế là phạm tội. Hởi những tăng sĩ, ta có thể chấp nhận được các ông học tập lời Phật dạy dỗ theo ngôn ngữđịa phương của mỗi người.” 

 Điều nầy triệu chứng tỏbản thân Đức Phật và những đệ tử lúc đầu của ngài chỉ dùng tiếng địa phương thêm làm phương tiện huấn luyện Phật pháp và không đồng ý dùng tiếng Phạn Vệ đà (Vedic) giỏi tiếng Phạn chuẩn chỉnh được thành kính của giới quýtộc. 

 Trong nguyên lý tạng của phái bộ Mahīśāsaka, được dịch ra tiếng trung hoa bởi Buddhajīva năm423-424 sau dương lịch, kể mẩu chuyện hơi khác một ít là hai anh em nhà sư vốn xuất thân giới quý tộc Bà La Môn mặc nghe các nhà sư hiểu tụngkinh “không bao gồm xác” thì giễu cợt họ bằng phương pháp nói rằng : “ tuy nhiên họđã trở thành nhà sư tự lâu, nhưng lại họ đọc tụng kinh theo cách nầy! khôngbiết các từ thuộc nam tính hay nữ tính, số ít hay số nhiều, cũng băn khoăn động từ sinh hoạt thì hiện tại, vượt khứ giỏi tương lai, cũng lần khần thuộc âm ngày tiết ngắn hay dài, cũng phân vân nhịp thơ với âm vơi hay nặng”. 

 Khi hai fan nầy đến khẩn khoản mong xin đức Phật mang lại điều chỉnh, ngài chỉ thị rằng: “kinh rất cần phải đọc theo giọng âm của từng vùng, dẫu vậy phải bình yên không để gia công sai lệch ý nghĩa. Điều cấm kỵ là biến chuyển lời Phật dạy dỗ thành ngữ điệu ngoại đạo “ (14). 

 Trong chính sách tạng của phái bộ Dharmagupta gần với Pāli tạng rộng cũng nêu câu siêng trên, tuy nhiên thay bởi vì hai đơn vị sư thì nói chỉ có một công ty sư. Vị sư nầy phàn nàn với tiên phật rằng : “ các nhà sư ở trong các giai cấp khác nhau với mang các tên khác nhau đã đang có tác dụng hỏng các kinh Phật” và đề xuất :” biên soạn lạicác gớm theo ngôn ngữ giỏi của thế giới “, thì phân biệt là Vedic tuyệt tiếng Phạn chuẩn, ngôn ngữ của văn hóa. Trong bài toán phản bác ý tưởng đó,đức Phật nhận định rằng việc sử dụng “ngôn ngữ của fan ngoại đạo” sẽ làm phá hủy các ghê Phật, với ngài nói : “ Được phép gọi tụng cùng học các kinh Phật bằng lời lý giải theo các ngôn ngữ phổ thông của các vùng khác nhau” (15). 

 Còn trong bạn dạng dịchra chữ hán ( trong khoảng năm 350-431 sau dương lịch) của văn bạn dạng đã thất lạc Vinayamātṛkā ( tóm lược Giới Luật, Summary of the Discipline), thì mẩu chuyện là hai bên sư có nguồn gốc quý tộc Bà La Môn bạch với đứcPhật rằng : 

 “ trong các các môn sinh của Đức nỗ lực Tôn có những người dân thuộc các giai cấp xã hội khác nhau, thuộc phần đa xứ sở không giống nhau, thuộc quyền cai trị của quận tốt huyện khác nhau . Giọng đọc của họ rất khác nhau. Vì ngôn từ của họlà không đúng đắn, toàn bộ họ đang hủy hoại chân thành và ý nghĩa đích thực của lời Phật dạy.” 

 Hai vị sư nầy muốn biên tập và điều chỉnh lại các kinh sách theo quy vẻ ngoài được chấp thuận trong ngôn ngữ Vệ đà. Đức Phật đáp : 

 “ vào tôn giáo của ta, ngôn ngữ sắc sảo hoa mỹ là không buộc phải thiết. Toàn bộ những gìta ước ao là ý nghĩa sâu sắc và lý luận phải đúng. Các ông bắt buộc thuyết pháp theo phong cách phát âm mà dân bọn chúng hiểu được. Vì vậy, điều đúng mực là sử dụng ngôn ngữ tùy thuộc vào xứ sở mình thuyết pháp.”(16) 

 Theo niềm tin nầycủa đức phật thì tín đồ ViệtNamta cần phải được nghe giảng pháp và học khiếp Phật bởi tiếng Việt. Điều nầy cũng đã được Hòa thượng tôn sư Trúc Lâm xúc tiến từ những năm 60 của vậy kỷ 20, chẳng hạn, ngài dùng câu Việt hóa: 

 “Nammô Phật Bổn Sư mê say Ca Mâu Ni” 

thay mang lại câu thuần Hán : 

 “Nammô Bổn Sư phù hợp Ca Mâu Ni Phật”. 

 Hơn nữa, đông đảo vị tăng, ni mà gồm duyên được mời hoằng pháp tại địa điểm có dân tộc bản địa ít người thì nên cần học ngữ điệu của dân tộc bản địa ấy nhằm giảng pháp, mới ý muốn việc hoằng pháp dễ thành công xuất sắc được. 

 III.2 ngôn ngữ Của Đức Phật ưng ý Ca: 

 Bản thân đức PhậtThích Ca Mâu Ni là 1 trong người miền Đông Ấn Độ, mái ấm gia đình ngài sống làm việc Kapilavastu (Ca Tì La Vệ), nghỉ ngơi miền đông bắc Kośala (Câu Tát La,Oudh). Các cuộc du hóa của ngài trong khi chủ yếu ớt bị giới hạn ở phía tây vày Śrāvastī (Xá Vệ) cùng về phía đông bởi Rājagṛha (Vương Xá), tp hà nội của Magadha ( Ma Kiệt Đà) khu vực miền nam Bihar của sông Ganges). Toàn bộ những vùngnầy có ngôn ngữ thuộc về một ngôn ngữ mà thời nay gọi là Bihari văn minh ( ko kể Śrāvastī có lẽ rằng chỉ cùng gần với ngôn ngữ Eastern Hindi). Không nghi ngờ gì là phần đông đệ tử của tiên phật thuộc thuộc vùng tổng thể ấy, và bạn có thể cho rằng, trong thời ông phật còn tại thế, các bài giảng của ngài, it nhất, đa số được học thuộc lòng theo những phương ngữ miền đông. Mặc dù vậy, không có ai biết chính xác phương ngữ nào ông phật đã dùng để giảng pháp; và có vẻ cụ thể là các phương ngữcủa những đệ tử của ngài khác hoàn toàn nhau một phương pháp cảm nhấn được. 

 Tuy nhiên cácnhà nghiên cứu và phân tích Lüders với Hiän-lin Dschi (17) tin rằng “Old Ardha-Māgadhī “, một dạng cổ của Ardha- Māgadhī là ngôn ngữ mẹ đẻ của Đức Phật và cũng là ngôn ngữ chính thống của Phật giáo vào dạng cổ xưanhất.