NGHỆ THUẬT GỐM THỜI LÊ

     
Cùng số đông phát hiện đặc biệt về các dấu tích con kiến trúc, một vài lượng to đồ gốm sứ là các vật dụng dùng mỗi ngày trong Hoàng cung trải qua nhiều thời kỳ cũng rất được tìm thấy. Những mày mò này đã thực sự lộ diện một cánh cửa bắt đầu cho việc nghiên cứu về gốm Thăng Long và gốm sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long qua các triều đại.

Bạn đang xem: Nghệ thuật gốm thời lê



Mặc cho dù cuộc khai quật chưa kết thúc, tuy thế sự xuất hiện đa dạng các mô hình đồ gốm, bao hàm đồ gốm men, thứ sành, đồ đất nung với nhiều nguồn gốc: gốm Việt Nam, gốm Trung Quốc, gốm Nhật Bản, gốm Tây Á, gồm niên đại từ gắng kỷ VII – IX đến cầm kỷ XIX đã được đóng góp phần minh chứng sinh động và đầy sức thuyết phục trên các phương diện về cuộc sống kinh tế, văn hoá, buôn bản hội của Hoàng cung qua các thời kỳ lịch sử.

Bài viết này vẫn giới thiệu vài nét và đa số về sưu tập gốm men vn thời Lý, Trần và thời Lê.

Gốm thời Lý

Những thiết bị gốm thời Lý tìm kiếm được trong khu vực Hoàng Thành là những bằng chứng quan trọng để nói cách khác rằng: thời Lý vn cũng đã thêm vào được các đồ gốm sắc xảo không thua trận kém đồ gốm Tống Trung Quốc. Trước đó khi chưa xuất hiện những minh chứng này, những học giả nước ngoài vẫn suy nghĩ rằng: quanh đó gốm hoa nâu thì các loại gốm khác của thời Lý chủ yếu được du nhập từ Trung Quốc. Họ không tin thời Lý đã rất có thể sản xuất được những loại gốm men trắng và men ngọc lonh lanh như gốm thời Tống. Nhiều sưu tập gốm việt nam thời nguyên nhân người Pháp đào được trên Thăng Long vào vào đầu thế kỷ XX từng được hotline là gốm Tống với hàm nghĩa đó là đồ gốm của trung hoa thời Tống. Một số trong những học giả nước ta cũng từng đưa ra ý kiến tương tự. Họ cho rằng thời Lý công nghệ sản xuất gốm sứ chưa phát triển, bởi vì đó, những một số loại gốm men trắng và gốm men xanh ngọc của thời kỳ này thường xuyên được xếp vào hệ gốm Tống.


Nhưng những cách nhìn đó giờ đây đã không thể đứng vững vị những bệnh cứ new đầy sức thuyết phục được tìm thấy tại quanh vùng khai quật. Tại nhiều vị trí, những nhà khảo cổ vẫn tìm thấy nhiều đồ gốm sứ cao cấp men trắng, men xanh lục, men ngọc, men nâu với men xoàn thời Lý.

Men white Lý tất cả độ trắng mịn với óng mượt như gốm Tống và phần đông về quality đã đạt tới mức trình độ sứ như sứ Tống. Những tiêu bản cho thấy thời Lý cũng sản xuất nhiều loại gốm men white xanh và gồm hoa văn như gốm nam Tống lò Cảnh Đức Trấn. Sự khác nhau giữa gốm white Tống và gốm trắng Lý công ty yếu được xem qua sắc đẹp độ đậm nhạt của màu men giỏi xương gốm với kỹ thuật chế tạo dáng. Đây cũng là điểm lưu ý khó riêng biệt giữa gốm white Lý cùng với gốm white Tống. Nhưng mà nếu có được cái nhìn khối hệ thống từ đa số đồ gốm trắng Lý đích thực, thuần Việt qua thứ án tô điểm hình dragon và hoa lá mà phong thái của nó như nhau như các hình va khắc bên trên đá trong phong cách xây dựng chùa, tháp thời Lý (tháp Chương Sơn, miếu Phật Tích), chắc chắn ta sẽ cảm giác được vừa đủ và ví dụ hơn về gốm men trắng Lý.

Mảnh bệ tháp sứ trắng tô điểm hình long (Hố Bia) và mảnh bệ tháp sứ trang trí hình tiên bạn nữ (Apsara) (Hố B16) là bằng chứng sinh động, cho biết trình độ cải tiến và phát triển rất cao của technology sản xuất đồ dùng sứ trắng thời Lý. Minh chứng thuyết phục không giống là trong các đồ sứ trắng Lý kiếm được trong Hoàng thành gồm có loại bát, đĩa, nắp hộp, đài sen… bị méo hoặc cháy vị quá lửa cho biết thêm nó được cấp dưỡng tại chỗ. Tư duy này được xác minh rõ lúc tại những hố ở khu vực D đang phát hiện nay được hàng trăm ngàn mảnh bao nung gốm cùng rất nhiều loại nhỏ kê, công cụ thử men, đặc biệt là những đồ vật gốm phệ bị sinh sống men, như loại đĩa có 2 lần bán kính miệng 39,5cm làm việc hố D5, cho biết khả năng gồm có lò chế tạo gốm thời Lý chỗ nào đó quanh quanh vùng này.

Bằng chứng quan trọng về gốm men ngọc Lý là nhóm bát, đĩa tô điểm văn in hoa cúc dây như phong cách gốm Tống với nhóm bát, đĩa tương khắc chìm hoa sen mang phong cách Việt đặc trưng. Đây là các loại gốm có chất lượng cao, men thông dụng có greed color ngọc nhan sắc đậm, xương gốm trắng, mịn và có không ít điểm khác biệt so với gốm thời trần về kỹ thuật tạo nên chân đế. Vật chứng sản xuất tại nơi của các loại gốm này cũng được khẳng xác định rõ qua phần lớn đồ gốm phế truất thải, đặc biệt là qua phần lớn mảnh khuôn in hoa cúc dây phát hiện nay được sinh hoạt hố D6. Hoa văn trên khuôn in này có phong biện pháp như hình mẫu thiết kế trên đá men ngọc tra cứu thấy trong lòng giếng thời Lý ở hố A10 và cả hai hầu hết phản ánh sự tác động khá đậm phong thái trang trí hoa cúc dây của gốm Tống. Theo rất nhiều tư liệu thì hoa cúc dây thứ hạng này là nhiều loại hoa văn kinh điển của gốm Tống Trung Quốc, bao gồm niên đại từ 1090 đến 1096. Phụ thuộc bằng chứng tin cẩn này ta có thể nhận diện chân xác về gốm men ngọc Lý. Phát hiện nay có chân thành và ý nghĩa lớn về gốm thời Lý trong Hoàng thành Thăng Long là nhóm đồ dùng gốm men xanh lục (vert glazed). Đây được coi là dòng gốm bao gồm màu men quyến rũ, họa tiết thiết kế trang trí đẹp mắt với những đề tài hoa lá, trong số đó có đầy đủ đồ lấp lánh trang trí hình rồng. Loại nắp vỏ hộp tìm thấy nghỉ ngơi hố A9MR là trong những tiêu phiên bản đặc sắc, cho thấy sự trở nên tân tiến cao của gốm men xanh lục Lý. Nắp có đường kính 18,5cm, trọng điểm trang trí nổi hình một con rồng uốn 18 khúc nằm trong tầm tròn, bao phủ là dải văn mây hình khánh tuyệt văn như ý, diềm quanh đó cùng là dải văn chấm tròn nhỏ tuổi như giao diện nhũ đinh. Bởi vì được sinh sản nổi và đan xen là các lỗ tròn trổ thủng, buộc phải men dồn đọng không số đông và làm cho những mảng màu sắc đậm nhạt khác nhau trông vô cùng sinh động. Sự tinh mỹ và phong thái thể hiện nay hình rồng trên nắp hộp này hệt như hình rồng va trên đố đá tròn trang trí trên tháp Chương sơn (Nam Định) có niên cửa hàng đại lý (1007).

Để thừa nhận diện về unique gốm cần sử dụng trong Hoàng thành, tôi phân định gốm thời Lê theo cha thời kỳ: Gốm thời Lê Sơ (thế kỷ XV), Gốm thời Lê-Mạc (thế kỷ XVI) cùng Gốm thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII – XVIII). Chú ý chung, gốm thời Lê – Mạc và Lê Trung Hưng có unique thấp, hoa văn trang trí đơn giản và cải tiến và phát triển mạnh theo xu hướng dân gian. Phần đông sưu tập đồ gốm tìm kiếm được từ những hố khai quật hầu như là sản phẩm của các lò gốm vùng thành phố hải dương và chén Tràng. Tình hình này có sự biệt lập lớn đối với gốm thời Lê Sơ.

Gốm thời Lê Sơ có bước trở nên tân tiến đột biến với việc bùng nổ các trung tâm cung ứng gốm lớn, tốt nhất là vùng Hải Dương. Thời kỳ này gốm hoa lam, gốm men trắng cùng gốm vẽ những màu đạt mang lại đỉnh cao của sự việc tinh mỹ. Minh chứng từ đông đảo phát hiện trên những con tàu đắm nghỉ ngơi Hội An (Quảng Nam), Pandanan (Philippin)… cho thấy những trang bị gốm này đã từng là mặt hàng chủ đạo trong việc xuất khẩu ra thị phần quốc tế. Vào công trình phân tích trước, lúc bàn về gốm ngoại thương Việt Nam, tôi đã đưa ra nhận xét rằng: các đồ gốm cao cấp trong lô sản phẩm trên nhỏ tàu đắm Hội An bao gồm những sản phẩm của lò gốm Thăng Long. Dìm xét này nay đã có đủ các đại lý khi tại dải gốm ven sông khu vực A công ty chúng tôi tìm thấy nhiều loại gốm hoa lam cao cấp, có hình dáng và hoa văn tương tự như như các đồ gốm trên tàu đắm Hội An, ví dụ như loại bát vẽ long 4 móng, dưới đáy khắc chữ Trù (bếp), giữa lòng viết chữ Kính hay các loại đĩa khủng vẽ rồng bao gồm bút pháp sắc sảo như trên bản đang bảo quản tại Bảo tàng lịch sử hào hùng Việt Nam. Phát hiện nay có chân thành và ý nghĩa này có thể chấp nhận được một lần nữa xác minh về sự góp mặt đặc trưng của gốm Thăng Long trong mọt giao lưu tởm tế, văn hoá với thế giới trong định kỳ sử.

Xem thêm: Top 10 Bài Văn Cảm Nhận Về Hình Ảnh Bà Tú Trong Bài Thơ Thương Vợ

Một phát hiện khác đem về sự cảm phục của giới trình độ và những người say mê cổ ngoạn là loại gốm trắng mỏng mảnh trang trí in nổi hình rồng có chân 5 móng (cũng bao gồm loại rồng có 4 móng), giữa lòng ghi chữ Quan xuất xắc chữ Kính. Phân tích so sánh với gốm Hải Dương, tôi đến rằng đây là những thành phầm của lò quan liêu Thăng Long.

Cách phía trên vài năm trước, tại di chỉ gốm Ngói, Chu Đậu (Hải Dương) cùng Kim Lan (Gia Lâm) tôi vẫn tìm thấy minh chứng sản xuất gốm của lò quan ở đây. Sản phẩm chính của các lò quan lại này được xác minh rõ qua hầu như đồ gốm sứ men trắng, trang trí in khuôn văn sóng nước hình vảy cá, thân lòng in nổi chữ quan lại như gốm Thăng Long. Nhưng mà so với gốm Thăng Long thì gốm lò quan hải dương có xương gốm dày, nặng và độ white của xương với men nhát hơn gốm Thăng Long. Gốm Thăng Long cũng đều có loại xương gốm mỏng và một số loại xương gốm dày, nhưng mà về cơ bản xương gốm Thăng Long có chất lượng tốt hơn gốm Hải Dương. Gốm trắng mỏng dính Thăng Long đa phần là các loại bát, đĩa độ lớn nhỏ, có xương mỏng mảnh như vỏ trứng (dạng sứ thấu quang), thành trong in nổi hình hai con rồng chân có 5 móng, thân lòng in chữ Quan. Một số loại gốm trắng mỏng mảnh này chưa từng tìm được ở đâu bên cạnh khu lăng mộ vua nhà Lê ở Lam gớm (Thanh Hoá). Đặc điểm đáng lưu ý về một số loại gốm mỏng này là được nung đơn chiếc và men thường xuyên phủ bí mật đáy cùng mép vành chân đế. Chân đế được tạo ra rất mỏng và mép vành chân vê tròn chứ không cắt vát và cạo men làm việc mép vành chân như gốm Hải Dương. Đây là điểm sáng kỹ thuật rất biệt lập giữa gốm Thăng Long và gốm hải dương hay gốm Kim Lan. Sát bên loại gốm tô điểm rồng, nghỉ ngơi Thăng Long còn có loại gốm trắng tô điểm văn in hoa cúc dây, thân lòng cũng in nổi tốt viết chữ Quan, nhưng phổ cập hơn là in hình một bông hoa nhỏ có 5 hoặc 6 cánh. Tại hố A10 cũng tìm kiếm được một khuôn in nhiều loại hoa văn này với con đường nét tinh xảo.

*
*

Ngoài ra, một số loại gốm men white vẽ chỉ lam cũng kiếm được khá nhiều, nhưng mà ở loại thời thượng giữa lòng thường xuyên viết chữ quan liêu bằng màu xanh da trời cobalt. Trong những lượng nhiều mẫu mã các các loại bình, vò men trắng tìm kiếm thấy trong dải gốm ven sông khu vực A cũng có rất nhiều tiêu bạn dạng dưới đáy viết chữ Quan bởi màu son nâu. Chữ Quan tại chỗ này được đọc theo hai nghĩa: quan liêu diêu (sản phẩm của lò quan) với quan dụng (đồ dùng dành cho vua quan).

Cùng với chữ Quan, sự tinh mỹ mang đến mức không thể tinh được của loại sứ trắng mỏng dính và gốm hoa lam thời thượng được trang trí những đồ án mang tính biểu trưng của uy quyền (rồng gồm chân 5 móng cùng hình chim phượng) cho biết thêm rõ đó là những vật dụng ngự dụng trong Hoàng cung.

Nhận định bên trên được củng cầm cố thêm lúc ở đây cửa hàng chúng tôi tìm thấy nhiều đồ gốm sứ tất cả ghi chữ thời xưa Trường Lạc tốt Trường Lạc khó. Theo ghi chép của sử cũ thì ngôi trường Lạc là cung của bà ngôi trường Lạc Thánh Từ thê thiếp Nguyễn Thị Hằng vk của vua Lê Thánh Tông (1460-1497). Bởi vậy những đồ vật sứ này được hiểu đó là hồ hết vật dụng của cung trường Lạc.

Bên cạnh số lượng lớn và phong phú và đa dạng các mô hình đồ gốm nói trên, tại quanh vùng khai quật còn tìm được một sưu tập nhiều chủng loại các một số loại đĩa đèn dầu lạc nhỏ tuổi men trắng và những loại bình vôi còn tương đối nguyên vẹn. Trong sưu tập bình vôi có nhiều tiêu bạn dạng đẹp, phần quai chế tạo ra hình tua cau và đầy đủ quả cau nhỏ tuổi đã được sử dụng đựng vôi để ăn trầu.

Cùng với loại hình bình vôi, nghỉ ngơi dải gốm ven sông còn search thấy các cái bình đựng buồn phiền trầu bởi gốm men (hay nói một cách khác là ống nhổ) và một vài chuôi dao cau làm bằng nanh, vuốt thú hay bằng loại mộc quý. Xung quanh một trong những chuôi dao còn được bọc sắt kẽm kim loại màu vàng và bên trên được chạm khắc hoa văn siêu đẹp. Nhóm di vật này có niên đại vào tầm thời Trần với thời Lê. Những tư liệu này là vật chứng thuyết phục cho ta biết rằng, trong Hoàng cung xưa, tục ăn trầu cũng rất phổ biến.

Rõ ràng, những tìm hiểu của khảo cổ học tập về Hoàng thành Thăng Long đã mở ra một chương mới rất đặc trưng cho việc nghiên cứu và phân tích về gốm Thăng Long. Hầu như đồ gốm tìm được ở đây nhiều phần là phần đa vật dụng dùng trong Hoàng cung.

Bên cạnh những loại hình đồ gốm ngoại nhập, dẫn chứng về vấn đề sản xuất tại chỗ của các đồ gốm sứ thời thượng thời Lý, Trần, Lê cũng đã có rất nhiều cơ sở khẳng định. Phụ thuộc vào những vật gốm phế thải và các công cầm cố sản xuất, tôi nghĩ về rằng ngay lập tức từ thời Lý, Thăng Long đã bao gồm lò quan tiền chuyên chế tạo gốm sứ cung đình. Gần như lò gốm ấy tiếp tục hoạt động kéo dài cho đến thời Lê và chế tạo nhiều loại hình đồ gốm sứ cao cấp.

Xem thêm: Đáp Án Câu Hỏi " Con Gấu Trúc Ao Ước Gì Mà Không Bao Giờ Được"

Bằng bệnh giúp tôi vững vàng tin vào vấn đề đó là phần nhiều đồ gốm sứ thời Lê Sơ trang trí rồng 5 móng, lòng ghi chữ Quan tuyệt chữ Kính. Như vậy có thể tạm tóm lại rằng: việc tìm và đào bới thấy phần lớn đồ ngự dụng trong quanh vùng khai quật ko những cung cấp nguồn bốn liệu quan trọng cho việc nghiên cứu và phân tích về gốm Thăng Long và gốm dùng trong Hoàng cung Thăng Long, bên cạnh đó góp thêm bằng chứng tin cẩn để củng cố chủ kiến cho rằng: các dấu tích kiến trúc lớn ở đấy là những cung, năng lượng điện của trung trung ương Hoàng thành Thăng Long thời Lý – trằn – Lê.